Yeni eğitim öğretim yılının başlamasıyla birlikte öğrencilerin okulda hangi yiyecek ve içeceklere ulaşabileceği de yeniden düzenlenen başlıklardan biri oldu.
Okul kantinlerinde uygulanacak kriterler Millî Eğitim Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı ile Tarım ve Orman Bakanlığının dahil olduğu sistem kapsamında belirleniyor. MEB'in güncel bilgilendirmesine göre okul ve kurumlarda satılabilecek gıdalara ilişkin kriterler Sağlık Bakanlığı Bilim Kurulu önerileri doğrultusunda belirleniyor.
17 Ağustos 2026 tarihli Bilim Kurulu kararında ise kantinlerde satışı uygun olmayan ürünlerin yanı sıra doğrudan satılabilecek ürünler ve belirli beslenme kriterlerini sağlaması halinde satılabilecek gıdalar ayrı ayrı sıralandı.
Bu ayrım önemli. Çünkü yeni dönemde sistem yalnızca “yasak” ve “serbest” ürünlerden oluşmuyor; bazı ürünlerin kantine girebilmesi için enerji, şeker, yağ, sodyum veya besin skoru kriterlerini karşılaması gerekiyor.
Kantinlerde hangi ürünler satılamayacak?
Bilim Kurulu kararında bazı gıda grupları, besin skoru değerlendirmesine bakılmaksızın doğrudan “satışı uygun olmayan gıdalar” arasında gösteriliyor.
Bunlar arasında enerji içecekleri, kolalı ve gazlı içecekler, sporcu içecekleri, aromalı içecek tozları ve sular, bazı meyveli içecekler, kızartılarak hazırlanan yiyecekler, gofretler, şeker ve şekerlemeler bulunuyor.
Krema, çikolata dolgusu veya jöle içeren kek, bisküvi ve pastalar da bu kapsamda.
Donut, kruvasan, muffin, cupcake, ekler ve yaş pasta gibi ürünlerin yanı sıra hamurlu ve şerbetli tatlılar da satışı uygun olmayan ürünler arasında sayılıyor. Buna kuru baklava da dahil.
Bir başka dikkat çeken değişiklik ise peynir grubunda.
Eritme peynir kantinlerde kullanılamayacak
Bilim Kurulunun kararında eritme peynirler doğrudan satışı uygun olmayan ürünler arasında yer alıyor.
Bu düzenleme yalnızca rafta paketli olarak satılan ürünler açısından değerlendirilmemeli.
Kararda, kantinde hazırlanan tost ve sandviç gibi yiyeceklerde de belirlenen kriterlere uygun ürünlerin kullanılması gerektiği belirtiliyor.
Dolayısıyla okul kantininde hazırlanacak tostlarda kullanılacak peynirin de yeni kriterlere uygun olması gerekiyor.
Tostta kaç gram peynir olacak?
Bu konuda basına yansıyan bilgilerle resmî karar arasında dikkat edilmesi gereken bir fark bulunuyor.
Bazı haberlerde tostlarda en az 20 gram peynir bulunacağı aktarılırken, Sağlık Bakanlığı Bilim Kurulunun 17 Ağustos tarihli resmî kararında tost için 30 gram kaşar veya beyaz peynir ölçüsü yer alıyor.
Aynı karara göre poğaça, tost ve simit için belirlenen enerji, doymuş yağ ve sodyum sınırlarının da karşılanması gerekiyor.
ESD olarak bu nedenle resmî Bilim Kurulu kararındaki 30 gramlık kriteri esas alıyoruz.
Cipslerin tamamı yasak mı?
Hayır.
Yeni döneme ilişkin haberlerde en fazla kafa karışıklığı oluşturan başlıklardan biri de cips.
Bilim Kurulu kararına göre cipsler genel olarak satışı uygun olmayan grupta bulunuyor ancak besin skoru A veya B grubunda bulunan cipsler için istisna tanınıyor.
Dolayısıyla “okul kantinlerinde bütün cipsler koşulsuz olarak yasaklandı” demek doğru değil.
Ürünün besin skoru ve okul gıdası kapsamında aranan diğer şartları önem taşıyor.
Çikolatanın tamamı da yasak değil
Benzer bir ayrım çikolata ve benzeri ürünlerde de bulunuyor.
Bilim Kurulu kararına göre A, B veya C besin skoruna sahip ürünler istisna tutuluyor; bu grupların dışında kalan çikolata ve benzeri ürünlerin satışına izin verilmiyor.
Kapsam yalnızca klasik tablet çikolatayla sınırlı değil. Ayrı satılan veya başka ürünlere eklenen damla çikolata, sürülebilir çikolata ve çikolata kaplamalı ürünler de kriterlerin kapsamında değerlendiriliyor.
Bu nedenle velilerin yalnızca ürün kategorisine değil, ürünün okulda satış için gerekli kriterleri karşılayıp karşılamadığına bakması gerekiyor.
Kızartma ürünlerine izin verilmiyor
Kantinde hazırlanarak satılan ürünlerde de önemli sınırlamalar var.
Bilim Kurulu kararına göre kızartılarak hazırlanan gıdalar ve satış noktasında kızartılmış ürünler okul kantinlerinde satışı uygun olmayan ürünler arasında.
Buna karşılık fırınlanmış patates ürünleri tamamen aynı kategoride değerlendirilmiyor.
Fırınlanmış patates ürünleri; belirlenen enerji, doymuş yağ ve sodyum kriterlerini karşılamaları halinde satışı uygun görülebilecek sıcak gıdalar arasında bulunuyor.
Yani burada da “patates yasak” şeklinde genel bir ifade yerine ürünün hazırlanma biçimine ve beslenme kriterlerine bakmak gerekiyor.
Ambalajlı ürünlerde 200 kalori sınırı
Yeni sistemde öğrencilerin kantinden satın aldığı ambalajlı atıştırmalıklar için de sınırlar bulunuyor.
Kek, bisküvi, kraker, kahvaltılık tahıl, tahıl barı ve patlamış mısır gibi ürünlerin satılabilmesi için toplam enerji miktarının 200 kilokaloriyi aşmaması gerekiyor.
Ancak 200 kalori tek başına yeterli değil.
Ürünün yağdan gelen enerjisi toplam enerjinin yüzde 35'ini, doymuş yağdan gelen enerji yüzde 10'unu, doğal ve eklenmiş şekerden gelen enerji ise yüzde 35'ini aşamıyor. Sodyum için de 200 miligramlık üst sınır bulunuyor.
Dolayısıyla bir ürünün yalnızca “200 kaloriden düşük” olması otomatik olarak okul kantininde satılabileceği anlamına gelmiyor.
Kantinlerde hangi ürünler satılabilecek?
Bilim Kurulu kararı, öğrenciler için satışı doğrudan uygun görülen seçenekleri de belirliyor.
Meyve ve çiğ tüketilebilen sebzeler, salatalar, belirli şartları karşılayan kuru meyve ve kuruyemişler, taze sıkılmış ve şeker ilavesiz meyve-sebze suyu, süt, yoğurt, ayran, peynir ve günlük haşlanmış yumurta bu grupta yer alıyor.
Ayrıca belirlenen ekmek ve içerik şartlarına uygun sandviçlerin yanı sıra içme suyu, doğal mineralli su ve doğal kaynak suyu da satışı uygun ürünler arasında.
Kuru meyve ve kuruyemişlerde ise porsiyon ve içerik sınırlamaları bulunuyor.
Çay ve kahvede yaş grubuna göre farklılık var
Kafein içeren ürünlerde de öğrencinin eğitim kademesi önem taşıyor.
Kafeinli yiyecek ve içecekler ile kahve türü ürünler satışı uygun olmayan grupta yer alıyor. Guarana, guarana özü veya eklenmiş kafein içeren ürünlere de izin verilmiyor.
Siyah ve yeşil çay için ise liseler istisna tutuluyor. Liselerde çayın miktarı 375 mililitrenin üzerine çıkamıyor.
Bu nedenle kantin kuralları bütün yaş gruplarında her ürün için tamamen aynı değil.
“Okul Gıdası” sistemi 14 Eylül açısından neden önemli?
Okul kantinlerindeki değişimin arkasında yalnızca yeni bir yasak listesi bulunmuyor.
Okul Gıdası Hakkında Tebliğ, MEB'e bağlı resmî ve özel okullardaki kantin, kafeterya, yemekhane, büfe ve çay ocağı gibi işletmelerde öğrencilere sunulan hazır ambalajlı ürünlerin okul gıdası onay şartlarını ve kullanılacak logoya ilişkin esasları düzenliyor.
2023 yılında yapılan değişiklikle ilgili geçiş tarihi 14 Eylül 2026 olarak belirlenmişti.
Tarım ve Orman Bakanlığının güncel Okul Gıdası sayfasında da 17 Ağustos 2026 tarihli Bilim Kurulu kararlarının yanı sıra 10 Eylül 2026 tarihli okul gıdası onayı verilmiş firma ve ürün listesi yayımlanmış durumda.
Bu nedenle yeni eğitim yılındaki asıl değişim yalnızca birkaç ürünün raftan kaldırılması değil; kantinde satılacak gıdaların belirlenen beslenme ve onay kriterlerine göre değerlendirilmesi.
Veliler neye dikkat etmeli?
Veliler açısından en önemli nokta, sosyal medyada veya haber başlıklarında paylaşılan “yasaklı ürün” listelerini tek başına esas almamak.
Çünkü bazı ürünler kesin olarak satışı uygun olmayan gruptayken, bazıları besin skoruna veya ürünün içeriğine göre değerlendiriliyor.
Örneğin cips ve çikolata bu ayrımın en belirgin örnekleri.
Okul kantinlerinin denetimi de yalnızca okul yönetimlerinin sorumluluğunda değil. MEB'in bilgilendirmesine göre kantin ve yemekhaneler gıda güvenilirliği ve hijyen yönünden denetleniyor; il ve ilçe düzeyinde ilgili kamu kurumlarının katılımıyla denetim ekipleri oluşturuluyor.
Yorumlar
Yorum yapabilmek için giriş yap veya üye ol